“ÜRÜNLEŞME, TİCARİLEŞME VE İHRACATTA SIÇRAMA ZAMANI”

ASO Başkanı Seyit Ardıç, teknoparklarda artık yeni bir aşamaya geçilmesi gerektiğini belirterek, “Teknoparklarda ulaşılan niceliksel büyüme önemli bir eşiği temsil ediyor. Ancak bu ölçeği güçlü fikrî mülkiyet çıktısına, ürünleşmeye ve sanayi ölçeğinde teknoloji üretimine dönüştürmek zorundayız. Şimdi teknoparklarda ürünleşme, ticarileşme ve ihracatta sıçrama zamanı” dedi.
Ekosistem Büyüdü, Derinlik Sınırlı Kaldı
Rapora göre Türkiye’de 113 Teknoloji Geliştirme Bölgesi bulunurken, bunların 94’ü aktif olarak faaliyet gösteriyor. Son 25 yılda teknoparklarda 88 binin üzerinde proje tamamlanırken, firma sayısı 12 bini aştı, istihdam ise 125 bine ulaştı. Aynı dönemde toplam satış hacmi 1,15 trilyon TL’ye, ihracat ise 16 milyar dolara yükseldi.
Ancak tüm bu büyüklüğe rağmen, teknoparkların patent üretimi ve ticarileşme performansının sınırlı kaldığı dikkat çekti. 2002–2024 döneminde Türkiye’de yapılan 112 binin üzerindeki patent başvurusunun yalnızca 5 bin 228’i teknopark kaynaklı olurken, patent tescilindeki pay yüzde 7,6 seviyesinde kaldı.
Raporda ayrıca teknopark firmalarının büyük çoğunluğunun yazılım ve dijital alanlarda faaliyet gösterdiği, imalat ve donanım odaklı şirketlerin payının ise yüzde 5’in altında olduğu vurgulandı. Bu durumun, Ar-Ge çıktılarının ürünleşme ve seri üretime dönüşmesini sınırlayan önemli bir faktör olduğu ifade edildi.
Uluslararasılaşma Yetersiz
Teknoparklarda yabancı firma sayısı son yıllarda artış gösterse de, toplam ekosistem içindeki payı yüzde 4,3 seviyesinde kaldı. Raporda, küresel entegrasyonun yalnızca sayı artışıyla değil, daha derin iş birlikleri ve sürdürülebilir ortaklıklarla sağlanabileceği belirtildi.
“Asıl İhtiyaç Nitelik Odaklı Dönüşüm”
ASO Başkanı Ardıç, teknoparkların artık nicelikten çok niteliğe odaklanması gerektiğini vurgulayarak, üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesinin kritik olduğunu ifade etti. Ardıç, “Teknoloji geliştirme bölgeleri önemli bir kapasite oluşturdu. Ancak kalıcı rekabet avantajı için fikrî mülkiyet, ürünleşme ve sanayi entegrasyonunu güçlendirmeliyiz” diye konuştu.
4 Stratejik Eksende 13 Maddelik Reform
ASO raporunda, teknoparklarda ikinci sıçramayı sağlayacak 13 maddelik reform paketi dört ana başlıkta toplandı:
Teşvik mimarisinde dönüşüm: Performans odaklı teşvik sistemi
Yönetim modelinin dönüşümü: Kira odaklı yapıdan teknoloji yatırımcılığına geçiş
OSB–TGB entegrasyonu: Ar-Ge ile üretim arasındaki kopukluğun giderilmesi
İnsan kaynağı ve uluslararasılaşma: Çıktı odaklı izleme ve küresel iş birlikleri
Aso Teknoloji Üssü İle Uygulama Dönemi
Raporda yer alan reformların yalnızca teorik kalmayacağı, somut bir proje ile hayata geçirileceği belirtildi. Bu kapsamda Temelli Sanayi Havzası’nda kurulacak ASO Teknoloji Üssü’nün, Ar-Ge, üretim ve ticarileşmeyi aynı çatı altında buluşturacak entegre bir model olacağı ifade edildi.
1 milyon metrekarelik alanda kurulacak merkezin, tam kapasiteye ulaştığında Ankara ihracatına 1,5 milyar dolar katkı sağlaması, 18 bini aşkın nitelikli istihdam oluşturması ve 800’den fazla girişime ev sahipliği yapması hedefleniyor.
“Rekabetçilik İçin Kritik Adım”
ASO Başkanı Seyit Ardıç, raporda yer alan dönüşümün Türkiye’nin küresel rekabet gücü açısından kritik olduğunu belirterek, “Teşviklerin sonuç odaklı hale gelmesi, yönetici şirketlerin değer üreten yapılara dönüşmesi ve üretimle entegrasyonun güçlendirilmesi büyük önem taşıyor. ASO Teknoloji Üssü bu dönüşümün en somut adımı olacak” dedi.
ASO’nun yayımladığı rapor, Türkiye’nin teknopark ekosisteminde yeni bir dönemin kapısını aralayacak yol haritası olarak değerlendiriliyor.

ASO Küresel teknoloji politikaları perspektifinde teknoloji geliştirme bölgeleri analizi raporu

Kaynak: SHA

SAVUNMA GAZETESİ